Birçok içerik üreticisi hikâyesini anlatmanın en baştan başlaması gerektiğini düşünür: ilk iş, ilk paylaşım, ilk şanslı karşılaşma. Oysa insanları etkileyen şey çoğu zaman kronoloji değildir. Bir şeyin değiştiği an ve ardından verdiğin karardır.
İşe yarayan bir hikâye, başından geçen her olayın dökümü değildir. Senin yaşadığın bir deneyimle okurun zaten tanıdığı bir duygu arasında köprü kurar. O köprü görünür olduğunda takipçi yalnızca izlemeyi bırakır; kendinden bir şey bulur, yanıt verir, paylaşımı kaydeder, bültene katılır ya da daha uzun metni okur.
01
Hikâyen biyografin değildir
Biyografi “Hayatımda neler oldu?” sorusunu yanıtlar. Bir içerik üreticisinin hikâyesi ise “Bu an, onu okuyan kişi için neden önemli?” diye sorar. Bu ayrım anlatıyı odakta tutar. Gerçeği anlatmak için bütün ayrıntıları vermen gerekmez.
Uzaktan çalışmayı öğrettiğini düşün. Kitlenin ilk ofis işinden bugüne dek attığın her adımı bilmesi gerekmeyebilir. Ama sınırları olmayan özgürlüğün her odayı bir ofise çevirdiğini fark ettiğin o salı gününü duymak isteyebilir. Tek bir sahne, çıkaracağın dersi taşıyabilir.
Bir hikâyeyle tek bir düşünceyi anlat. Geçmişini, değerlerini, uzmanlığını, ürününü ve bütün yaklaşımını aynı paylaşıma sığdırmaya çalışırsan okurun tutunacağı bir yer kalmaz. Odağı daraltmak hikâyeye biçim verir.
02
Bir şeyin değiştiği yerden başla
En doğal giriş çoğu zaman bir tanıtım cümlesi değildir. Bir kararın hemen öncesidir: görmezden gelemediğin bir müşteri e-postası, etkinlik sonrası sessiz bir konuşma, az kalsın kaçırdığın tren ya da neredeyse sildiğin taslağın ilk cümlesi.
Okurun gözünde canlandırabileceği bir ayrıntı ver. “Özgüven sorunu yaşadım” bir sonuçtur. “Taslağı FINAL-3 adlı klasörde altı ay tuttum ve göndermedim” ise bir sahnedir. Somut ayrıntı, soyut dersin inandırıcılığını kurar.
Kırılgan görünmek için bir şeyler uydurma. Okurun çıkardığın derse güvenmesine yetecek kadar somut ol.
Hayatının bazı bölümlerini kendine saklayabilirsin. Bağ kurmak için her şeyi itiraf etmen gerekmez. Önce neye inandığını, bu inancı neyin sarstığını ve şimdi ne düşündüğünü açıkça anlatman yeterlidir.
03
Hikâyeni anlatmak için beş parçalı bir yapı
Bu yapıyı bir sosyal medya açıklamasında, bülten girişinde, podcast yanıtında ya da rehberinin ilk bölümünde kullanabilirsin. Hatırlaması kolaydır; kalıp gibi duyulmayacak kadar da esnektir.
- Önce.Neye inanıyor, ne bekliyor ya da neyi sürdürüyordun? Başlangıç durumunu bir iki cümlede kur.
- Çatışma.Artık ne işlemiyordu? Aynı kalmayı zorlaştıran anı, sınırı ya da çelişkiyi adlandır.
- Seçim.Küçük veya kusurlu da olsa ne yaptın? Hikâyeyi ileri taşıyan şey verdiğin karardır.
- Sonra.İşinde ya da düşüncende ne değişti? Kusursuz bir zafer anlatısı kurma; hâlâ zor olanı da söyle.
- Davet.Bakışı okura çevir. Gerçek bir soru sor ya da deneyebileceği bir sonraki adımı öner.
“Eskiden bir fikri ancak kesin bir sonuca bağlayabildiğimde yayınlardım. Sonra bir okur, tamamlanmamış bir notuma, yanıtlayamadığımdan korktuğum sorunun aynısıyla karşılık verdi. Yalnızca cilalı sonucu değil, çalışmanın yararlı orta kısmını da paylaşmaya başladım. Gelen yanıtlar daha düşünceli oldu; yaptığım iş de öyle. Sen paylaşmadan önce neyin kesinleşmesini bekliyorsun?”
04
Takipçilerine hikâyede bir yer aç
Bağ, kişisel bölüm bittikten sonra hikâye dışarı açıldığında kurulur. Pek çok paylaşım burada duyuruya dönüşür: “Başıma bunlar geldi; şimdi ürünümü al.” Daha iyi bir bitiş, okurdan bir şey istemeden önce hikâyeyi kendi hayatında kullanmasına imkân tanır.
Genel bir “Ne düşünüyorsun?” yerine deneyimle yanıtlanabilecek bir soru sor: “Çalışma biçimin ne zaman sana uymamaya başladı?” Ya da küçük bir alıştırma öner: “Fikrini en son değiştirdiğin anı yaz. Buna ne sebep oldu?” Somut davetler daha somut yanıtlar getirir.
Sonra dinle. Yorumlarda ve mesajlarda kullanılan ifadeler insanların neyi çözmeye çalıştığını gösterir. İzin alarak ve özen göstererek bu konuşmaları sonraki paylaşımına, bölümüne, atölyene ya da kitabına taşıyabilirsin. Takipçilerle bağ kurmak akıllıca bir kapanış cümlesinden ibaret değildir; devam eden bir geri bildirim döngüsüdür.
05
Tek bir hikâyeyi daha büyük bir işe dönüştür
Her platforma hikâyenin tamamını yükleme. Her biçim kendi işini yapsın. Kısa bir sosyal medya paylaşımı değişim anını taşıyabilir. Bir bülten çıkarılan dersi açabilir. Daha uzun bir rehber ise yöntemi ve insanların tekrar döneceği örnekleri düzenleyebilir.
“Sürekli anlattığım anlar” adında özel bir liste aç. İnsanların sorduğu soruları, fikrini değiştirdiğin hataları, artık uygulamadığın kuralları ve sana bir şey öğreten küçük sahneleri ekle. Yazma zamanı geldiğinde ulaşmak istediğin okura en çok hizmet eden anı seç.
İlk taslak için odaklı yirmi dakika yeter: beş dakika sahneyi anlat, beş dakika değişimi adlandır, beş dakika neden önemli olduğunu açıkla, beş dakika da daveti yaz. Açıklık için sonra düzenlersin. Sesin çoğu zaman bir içerik üreticisi gibi duyulmaya çalışmayı bırakıp gerçekten olanı anlattığında ortaya çıkar.
En güçlü hikâyelerin birbirine bağlandığını göreceksin. Onları topla, sırala, bir başlangıç ve bitiş ver. Dürüst paylaşımlarla başlayan bir dizi, insanların sakladığı, paylaştığı ve okumak için ödeme yaptığı bir rehbere dönüşebilir.
Tekrar tekrar anlattığın hikâyeyi insanların saklayabileceği bir esere dönüştür.
Sidefold, güncel tuttuğun bir Google Dokümanını kitap sayfasına, çevrimiçi okuyucuya, PDF’ye ve EPUB’a dönüştürür. Böylece uzun metnin, ayrı bir yayıncılık projesine dönüşmeden büyüyebilir.